Kabul ve kararlık terapisi(ACT), Bilişsel ve Davranışçı Terapi (BDT)’den köken alan 3. dalga psikoterapi ekollerinden birisidir. BDT kuramı düşünce içeriğine odaklanırken ACT kuramı kişinin düşünceleriyle olan ilişkisine odaklanan son dönem gündemde olan ve uygulanan davranışçı bir terapidir.

Kabul ve Adanmışlık Terapileri’nin isminden de anlaşılacağı gibi temel mottosu kişisel kontrolünün dışındakileri “kabul et” ve hayatını zenginleştirecek davranışları devam ettirmede “kararlı ol”dur. ACT’ ye göre hayat kalitesi öncelikle “şimdiki an” ve “değerler” odaklı eylemlerle ilgilidir. Terapi süreci semptom değil yaşam merkezlidir. Yani ACT’nin hedefi semptomların azaltılması değil, ana odaklı değerler doğrultusunda devam eden bir hayat biçimine ulaşmaktır. Ana hedef olmasa da semptomlar zaman içinde kaybolur. Danışanlara mindfulness egzersizlerini öğrettiğimizde amacımız semptomları azaltmak değil, semptomlarla olan ilişkisini değiştirmesini sağlayacak köklü bir değişim başlatmaktır. Semptomların azalması da tedavi sürecini ödülü olarak değerlendirilebilir.

ACT’nin temel olarak 6 süreci bulunmaktadır.

• Anda olma: Şimdiki zamanda gelişen herhangi bir durumu bilinçli bir şekilde ele almak ve onunla temasa geçmek demektir. Bir nevi otomatik pilottan çıkmaktır.

• Ayrışma: Bir adım geride durarak aklımızdaki düşüncelerden ve resimlerden uzaklaşmak anlamına gelmektedir.

• Kabul etme: Kendimizi açmak ve vize acı veren duygulara, hislere ve anılara zihnimizde bir alan yaratmak anlamına gelir.

• Bağlamsal benlik: Aslında zihnin gözlemleyen benlik ve düşünen benlik olarak iki yapısı vardır. Düşünme, hissetme ve duyumsama süreçlerini izleyen gözlemleyen benlik yabancı tarafımızdır. Saf farkındalık halidir.

• Değerler: Hayatınızın nasıl olmasını isterdiniz? Ne yapmak isterdiniz? Sizin için asıl önemli olan ley ne? Değerler bir eylemin arzu edilen nitelikleridir. ACT kuramında pusulaya benzetilir.

• Değer odaklı eylemler: Değerleriniz tarafından yönlendirilen yaşamı daha anlamlı, zengin ve dolu kılan etkili eylemlerdir.

ACT’de altı temel süreç birbirinden ayrı değildir. Bileşenlerin bütününe ‘Psikolojik Esneklik’ denir. ACT’nin amacı da psikolojik esnekliğimizi artırmaktır. ACT’de çok önemli bir kavram işlerliktir. Düşüncenin doğru ya da yanlışlığına bakılmadan işlevselliğine bakılır. Seanslarda metaforlar etkin şekilde kullanılır ve seanslar çokça yaşantısal egzersizler içerir.